Smartfon największym kumplem Twego dziecka

O nałogowym korzystaniu z internetu i telefonów (wyniki badań)

Martwimy się, że dzieci, które już nie wyobrażają sobie życia bez internetu, mogą przywiązać się do tego medium nadmiernie. Nadużywamy słowa „uzależnienie”. Spójrzmy na wybrane wnioski z badań dotyczących ryzykownego i problematycznego korzystania z internetu i telefonów komórkowych .

Dane znajdujące się w raporcie z badań pt. Młodzież a telefony komórkowe, zrealizowanych przez TNS OBOP w 2011 r. w ramach kampanii „Uwaga! Fonoholizm” (na grupie Polaków w wieku 12–19 lat), wskazują, że co trzeci badany nastolatek nie wyobraża sobie spędzenia dnia bez telefonu komórkowego. Ale czy to wystarczy, by mówić o „uzależnieniu”?

Naukowe podejście do „problematycznego” korzystania z telefonu

Jak określić „problematyczne korzystanie z telefonu”? Badaczki Beata Pawłowska (Katedra i Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie) oraz Emilia Potembska (Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Jana Bożego w Lublinie) podają, że o problematycznym korzystaniu z telefonu komórkowego możemy mówić, gdy wystąpi co najmniej pięć z poniższych objawów:

  • silne pragnienie korzystania z telefonu,
  • prowadzenia rozmów czy wysyłania SMS-ów wyrażone stałym myśleniem o tych czynnościach,
  • potrzeba zwiększenia częstotliwości i czasu rozmów telefonicznych,
  • powtarzające się nieskuteczne próby zaprzestania lub ograniczenia ilości rozmów czy wysyłania SMS-ów,
  • występowanie objawów abstynenckich: niepokój, lek, depresja podczas prób zaprzestania lub ograniczania czasu rozmów,
  • prowadzenie dłuższych rozmów i wysyłania SMS-ów, niż się uprzednio planowało,
  • problemy finansowe, zawodowe, rodzinne i społeczne spowodowane korzystaniem z telefonów komórkowych,
  • okłamywanie rodziny i znajomych,
  • używanie telefonu jako ucieczki przed prawdziwymi problemami lub w celu poprawienia złego samopoczucia.

Problematyczne korzystanie z internetu

Natomiast według międzynarodowych testów, stwierdzenie pięciu lub więcej wymienionych objawów pozwala rozpoznać nałóg korzystania z internetu:

  • zaabsorbowanie internetem,
  • uzyskanie satysfakcji wymaga spędzania w internecie coraz więcej czasu,
  • nieudane wysiłki kontrolowania, zaprzestania bądź ograniczania użytkowania Internetu,
  • odczuwanie niepokoju, zmienność nastroju, przygnębienie bądź irytacja, przy próbie ograniczenia lub zaprzestania korzystania z Internetu,
  • przebywanie w sieci dłużej niż to było planowane,
  • narażenie się na utratę ważnej relacji, pracy, szansy w szkole z powodu korzystania z internetu,
  • okłamywanie członków rodziny, terapeutów lub innych osób w celu zatajenia skali zaangażowania w korzystanie z Internetu,
  • internet jako forma ucieczki od problemów lub uwolnienia się od dysforycznego nastroju.

Czy problem uzależnienia od internetu istnieje?

Jak wynika z badań podsumowanych raportem Kwestionariusz Moja Aktywność w Internecie MAWI – badanie zagrożenia uzależnieniem od Internetu i wybranych czynności w nim podejmowanych (gier, hazardu, zakupów) wśród polskiej młodzieży w wieku 13-19 lat, opracowanym przez dr hab. Grażynę Wąsowicz i dr Małgorzatę Styśko-Kunkowską, więcej osób o wysokim stopniu zagrożenia e-uzależnieniami notuje się wśród uczniów gimnazjów i techników oraz wśród chłopców.

Doświadczenia z e-graniem, e-hazardem i e-zakupami miało w 2015 r. co najmniej 12% nastolatków. Około połowa tych osób jest istotnie zagrożona e-uzależnieniem…

Natomiast z badania prowadzonego przez zespół pod kierunkiem dr Katarzyny Warzechy z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach pt. Charakterystyka zjawiska ryzykownego i problemowego korzystania z Internetu i telefonów komórkowych przez młodzież szkół podstawowych na grupie młodzieży w wieku 11-13 lat z czterech miast Polski wynika, że

dominującą grupę użytkowników internetu stanowią osoby wykorzystujące to medium prawidłowo. Pełni ono dla nich funkcję nowego, technicznego udogodnienia pomagającego w zdobywaniu wiedzy i poszerzaniu horyzontów myślowych.

Drugą, uzupełniającą grupę badanej młodzieży, stanowią osoby tracące kontrolę nad użytkowaniem Internetu, zarówno pod względem czasu, sposobu użytkowania i wykorzystywania do gier komputerowych, jak również z uwagi na zaniedbywanie swoich codziennych obowiązków. Internet okazuje się ich naturalnym środowiskiem wskutek wielogodzinnego, codziennego przebywania w sieci, co może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia i szkód w różnych obszarach codziennych aktywności oraz dezorganizacją funkcjonowania w świecie realnym – konkludują badacze.

Patrząc na podane wyżej wyniki badań można ostrożnie stwierdzić, że zagrożenie korzystaniem problematycznym z internetu czy w ogóle telefonu jest wysokie, a ryzyko uzależnienia rośnie z wiekiem. Jako rodzice możemy odpowiednio wcześnie próbować wskazywać dzieciom alternatywne względem internetu sposobów spędzania czasu wolnego i wspierać je w odkrywaniu pasji nie wymagających przyklejenia do ekranu. Jest to zadanie trudne, ale jeśli telefon i internet nie będą w życiu młodzieży jedyną możliwością, będzie im łatwiej traktować cyfrowe zdobycze jako jedne z, a nie jedyne, aspekty życia.

Jeśli jednak obserwujesz u swego dziecka objawy korzystania problematycznego albo uzależnienia, nie wahaj się poszukać pomocy, np. tutaj.