Po premierze filmu „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego organizacje pomocowe odnotowały wzrost kontaktów od ofiar przemocy domowej o 40-50%. Poradnie otrzymują o 50% więcej wiadomości mailowych, a infolinia „Niebieska Linia” – o 40% więcej połączeń. Film obejrzało już 2 mln widzów od premiery 7 listopada 2024 roku.
W skrócie:
- Wzrost zgłoszeń o 40-50% po premierze filmu
- 86 920 osób doświadczyło przemocy domowej w 2024 roku
- 59 174 procedur „Niebieskiej Karty” uruchomiono w Polsce
- 26% Polaków doświadczyło przemocy domowej w życiu
- 79% dzieci 11-17 lat doznało przemocy lub zaniedbania
- 170 procedur „Niebieskiej Karty” dziennie średnio
Dlaczego film wywołał taką reakcję?
„Dom dobry” opowiada historię kobiety, która poznaje idealnego mężczyznę i zakłada z nim rodzinę, ale ich wspólny dom szybko staje się pełen przemocy. Dla wielu widzów film stał się momentem rozpoznania własnych doświadczeń i impulsem do szukania pomocy. Wzrost kontaktów z organizacjami pomocowymi rozpoczął się jeszcze przed premierą, gdy fragmenty filmu pojawiły się w mediach społecznościowych.
Film pokazał mechanizmy przemocy w sposób, który pozwolił widzom zidentyfikować podobne zachowania w swoim otoczeniu. Część osób zobaczyła w nim siebie lub swoich bliskich, co przełamało barierę milczenia. Produkcja stała się również katalizatorem rozmów o przemocy zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w sytuacjach prywatnych.
Jak wygląda skala przemocy domowej w Polsce?
W 2024 roku 86 920 osób doświadczyło przemocy domowej w Polsce, z czego ponad 25 700 to małoletni. Policja otrzymała 59 174 wypełnione formularze „Niebieskiej Karty – A”, co oznacza średnio 170 procedur dziennie i około sześciu na godzinę. W ogólnej liczbie formularzy 51 800 stanowiły nowe zgłoszenia, a 7 300 dotyczyło kolejnych przypadków tego samego zjawiska.
Badanie Experience Institute z października 2024 roku pokazuje, że 26% Polaków doświadczyło w swoim życiu przemocy domowej – dotyczy to co trzeciej kobiety i co piątego mężczyzny. Jedna trzecia badanych zna kogoś z najbliższego otoczenia, kto doznał przemocy, ale tylko połowa zdecydowała się w jakiś sposób zareagować.
Jakie rodzaje przemocy są najczęściej zgłaszane?
Najczęściej zgłaszana jest przemoc psychiczna, następnie fizyczna, ekonomiczna, zaniedbanie i przemoc seksualna. Rosnącym problemem staje się cyberprzemoc – kontrola za pośrednictwem nowoczesnych technologii, aplikacji śledzących i podsłuchujących. Przykłady cyberprzemocy to uporczywe wysyłanie wiadomości i gróźb, śledzenie aktywności online, publikowanie przerabianych zdjęć czy tworzenie fałszywych profili.
Według raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę z 2023 roku, 79% ankietowanych w wieku 11-17 lat przynajmniej raz w życiu doświadczyła przemocy lub zaniedbania. Ponad połowa zetknęła się z tym w roku poprzedzającym badanie. Te statystyki pokazują jednak tylko rozpoznane i zgłoszone przypadki, rzeczywista skala może być większa.
Dlaczego ofiary rzadko zgłaszają przemoc?
Największą barierą w korzystaniu z procedury „Niebieskiej Karty” jest obawa przed wejściem obcych osób w życie rodziny i przed tym, że procedura nie przyniesie oczekiwanego efektu. Osoby doznające przemocy boją się również zemsty ze strony sprawcy oraz odcięcia od zasobów finansowych i utraty dachu nad głową.
„Niebieska Karta” nadal jest postrzegana jako narzędzie kary, a nie jako instrument zapewniający bezpieczeństwo rodzinie. Problem pogłębia fakt, że w zespołach interdyscyplinarnych oczekiwania skierowane są głównie wobec osoby doznającej przemocy, a nie wobec sprawców. Dodatkowo od pokoleń funkcjonowało przekonanie, że „brudy pierze się we własnym domu”.
Szerszy kontekst problemu
Według Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, edukacja i profilaktyka w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej funkcjonuje w Polsce dopiero od 30 lat. Badanie Fundacji Feminoteka pokazuje, że 15% Polaków łączy przemoc domową z niskim statusem społecznym, ale coraz więcej osób zdaje sobie sprawę, że problem może dotknąć każdą rodzinę.
W październiku 2024 roku dyżurujący w Pogotowiu „Niebieska Linia” przeprowadzili 1987 rozmów, z czego 1804 za pośrednictwem infolinii 800-120-002. Większość dorosłych Polaków postrzega przemoc domową jako poważny i systemowy problem, a nie wyłącznie prywatną sprawę.
Czego brakuje w systemie pomocy?
Braki kadrowe to jeden z najpoważniejszych systemowych problemów w przeciwdziałaniu przemocy domowej. Brakuje specjalistów, możliwości finansowych na ich szkolenie oraz stabilnego finansowania programów i instytucji pomocowych. Problem szczególnie dotyka Policję, która jest kluczowym elementem systemu pracy z osobami stosującymi przemoc.
Niewystarczające jest również szkolenie policjantów, prokuratorów i sędziów, którzy często mylą agresję z przemocą. Potrzebują oni wiedzy o mechanizmach przemocy, aby właściwie odczytywać zachowania ofiar podczas spraw sądowych. Zwiększenie finansowania na Ogólnopolskie Pogotowie „Niebieska Linia” mogłoby poprawić jakość pomocy oferowanej 24 godziny na dobę.
Warto zapamiętać:
- Film może być skutecznym narzędziem edukacyjnym w walce z przemocą domową
- Wzrost zgłoszeń nie oznacza wzrostu przemocy, ale większą świadomość problemu
- Przemoc domowa dotyka wszystkie warstwy społeczne, nie tylko środowiska patologiczne
- Cyberprzemoc staje się coraz większym problemem w dobie digitalizacji
- System pomocy wymaga większego finansowania i lepiej przygotowanej kadry
- Każda szósta procedura „Niebieskiej Karty” dotyczy kolejnego przypadku w tej samej rodzinie
Film „Dom dobry” pokazał, jak sztuka może wpływać na społeczną świadomość trudnych problemów. Wzrost zgłoszeń po jego premierze świadczy o tym, że edukacja i otwarta dyskusja pomagają przełamywać tabu wokół przemocy domowej. Kluczowe jest teraz wzmocnienie systemu pomocy, aby odpowiedzieć na rosnące potrzeby osób szukających wsparcia.
Źródło: Newseria
Dodaj komentarz
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.